આ અંગ્રેજીમાંથી અનુવાદિત છે; કોઈ તફાવત હોય તો અંગ્રેજી સંસ્કરણ માન્ય ગણાશે. અંગ્રેજી પાનું વાંચો
JEE Main · અભ્યાસ
અકાર્બનિક રસાયણ અપવાદ ક્વિઝ
JEE Main ના વિદ્યાર્થીઓ સૌથી વધુ જે અપવાદોમાં ગૂંચવાય છે તેના પર 25 મૂળ એક-જવાબી પ્રશ્નો. દરેક જવાબ સમજાવે છે કે એવું કેમ છે અને દરેક ખોટો વિકલ્પ કેમ ખોટો છે. આ પુનરાવર્તનનો અભ્યાસ છે, સત્તાવાર JEE પરીક્ષા નથી.
કેવી રીતે વાપરવું
- વિષય અને મુશ્કેલી પસંદ કરો, પછી સ્ટાર્ટ દબાવો.
- એક વિકલ્પ પસંદ કરો અને સમજૂતી જોવા જવાબ ચકાસો દબાવો.
- અંતે ખોટા પડેલા પ્રશ્નો ફરી કરો. પછી જોવા માટે પ્રશ્નો બુકમાર્ક કરો; પરિણામ ફક્ત આ બ્રાઉઝરમાં સંગ્રહાય છે.
શિક્ષણ સંબંધી સૂચના: આ પ્રશ્નો મૂળ છે અને લેખકે NCERT સ્તરના પ્રમાણભૂત રસાયણ સાથે ચકાસ્યા છે. તેને હજી કોઈ વિષય શિક્ષકે મંજૂરી આપી નથી. કોઈ પણ મહત્ત્વની વાત તમારા પાઠ્યપુસ્તકમાં ચકાસી લો.
ક્વિઝ શરૂ કરો
પુનરાવર્તન યાદી
બધા પ્રશ્નો જવાબ સાથે, પ્રિન્ટ માટે.
JEE Main અકાર્બનિક રસાયણ અપવાદ: પુનરાવર્તન પત્રક
neetexamdate.in · સ્વતંત્ર અભ્યાસ સામગ્રી, સત્તાવાર JEE પરીક્ષા નથી · હજી વિષય શિક્ષકે ચકાસેલ નથી
કોની પ્રથમ આયનીકરણ એન્થાલ્પી વધુ છે? (આવર્ત વલણો, સરળ)
- A. બોરોન
- B. બેરિલિયમ
- C. બંને સરખી છે
- D. સરખામણી થઈ શકતી નથી
જવાબ: B. બેરિલિયમ (2s2) નું 2s ઉપકોશ ભરેલું છે. બોરોન એક 2p ઇલેક્ટ્રોન ગુમાવે છે, જે વધુ ઊર્જાનો અને 2s ઇલેક્ટ્રોનથી આવરાયેલો છે, તેથી તે સહેલાઈથી નીકળે છે.
કોની પ્રથમ આયનીકરણ એન્થાલ્પી વધુ છે? (આવર્ત વલણો, સરળ)
- A. ઓક્સિજન
- B. નાઇટ્રોજન
- C. બંને સરખી છે
- D. ફ્લોરિન બંને કરતાં ઓછી છે
જવાબ: B. નાઇટ્રોજનની 2p3 રચના અર્ધપૂર્ણ છે, જે વધારાની સ્થિર છે. ઓક્સિજનના એક 2p કક્ષકમાં જોડીવાળો ઇલેક્ટ્રોન છે; અપાકર્ષણને લીધે તેને કાઢવો સહેલો છે, તેથી O નું મૂલ્ય N કરતાં ઓછું.
કયા તત્ત્વની ઇલેક્ટ્રોન ગ્રહણ એન્થાલ્પી સૌથી વધુ ઋણ છે? (આવર્ત વલણો, મધ્યમ)
- A. ફ્લોરિન
- B. ક્લોરિન
- C. બ્રોમિન
- D. આયોડિન
જવાબ: B. ફ્લોરિન ખૂબ નાનું છે, તેથી ઉમેરાતા ઇલેક્ટ્રોનને ગીચ 2p ઉપકોશમાં પહેલેથી રહેલા ઇલેક્ટ્રોન તીવ્રતાથી અપાકર્ષે છે. ક્લોરિનનું મોટું 3p ઉપકોશ ઓછું અપાકર્ષણ આપે છે, તેથી Cl વધુ ઊર્જા મુક્ત કરે છે.
O, S, Se અને Te માંથી કોની પ્રથમ ઇલેક્ટ્રોન ગ્રહણ એન્થાલ્પી સૌથી વધુ ઋણ છે? (આવર્ત વલણો, મધ્યમ)
- A. O
- B. S
- C. Se
- D. Te
જવાબ: B. F અને Cl ની જેમ જ, ઓક્સિજનનું નાનું 2p ઉપકોશ આવતા ઇલેક્ટ્રોનને અપાકર્ષે છે, તેથી સલ્ફર ઓક્સિજન કરતાં વધુ ઋણ છે. Se અને Te, S કરતાં ઓછા ઋણ છે.
ગેલિયમ એલ્યુમિનિયમની નીચે હોવા છતાં તેની પરમાણ્વીય ત્રિજ્યા એલ્યુમિનિયમ કરતાં નાની છે. કેમ? (આવર્ત વલણો, અઘરા)
- A. Ga માં Al કરતાં ઓછા કોશ છે
- B. 3d ઇલેક્ટ્રોન કેન્દ્રીય વીજભારને નબળી રીતે આવરે છે
- C. Ga નો કેન્દ્રીય વીજભાર ઓછો છે
- D. Ga પોતાના બાહ્ય ઇલેક્ટ્રોન વધુ સહેલાઈથી ગુમાવે છે
જવાબ: B. Al અને Ga વચ્ચે દસ 3d ઇલેક્ટ્રોન ઉમેરાય છે. d ઇલેક્ટ્રોન નબળી રીતે આવરે છે, તેથી Ga ના બાહ્ય ઇલેક્ટ્રોન પર અસરકારક કેન્દ્રીય વીજભાર વધુ હોય છે અને પરમાણુ Al કરતાં મોટો થતો નથી.
કયા આલ્કલી ધાતુનો પ્રમાણભૂત ઇલેક્ટ્રોડ પોટેન્શિયલ (M+/M) સૌથી વધુ ઋણ છે? (s-બ્લોક, મધ્યમ)
- A. Cs
- B. Na
- C. Li
- D. K
જવાબ: C. સમૂહમાં Li ની આયનીકરણ એન્થાલ્પી સૌથી વધુ છે, પણ તેના ખૂબ નાના Li+ આયનની જલીયકરણ એન્થાલ્પી ક્યાંય વધુ છે. જલીયકરણનો ભાગ જીતે છે, તેથી પાણીમાં Li સૌથી પ્રબળ રિડક્શનકર્તા છે.
હવાના આધિક્યમાં બાળતાં કયો આલ્કલી ધાતુ મુખ્યત્વે સામાન્ય ઓક્સાઇડ બનાવે છે? (s-બ્લોક, સરળ)
- A. લિથિયમ
- B. સોડિયમ
- C. પોટેશિયમ
- D. રૂબિડિયમ
જવાબ: A. Li+ નાનો છે અને મોટા પેરોક્સાઇડ તથા સુપરઓક્સાઇડ આયનોને ધ્રુવીભૂત કરે છે, તેથી તે અસ્થિર છે. લિથિયમ Li2O આપે છે (થોડા Li2O2 સાથે); સોડિયમ મુખ્યત્વે Na2O2; K, Rb અને Cs સુપરઓક્સાઇડ આપે છે.
મધ્યમ ગરમ કરતાં કયો આલ્કલી ધાતુ કાર્બોનેટ ઓક્સાઇડ અને CO2 માં વિઘટિત થાય છે? (s-બ્લોક, મધ્યમ)
- A. Li2CO3
- B. Na2CO3
- C. K2CO3
- D. Cs2CO3
જવાબ: A. નાનો Li+ આયન કાર્બોનેટ આયનને પ્રબળ રીતે ધ્રુવીભૂત કરે છે અને Li2O ની જાલક એન્થાલ્પી ઊંચી છે, તેથી Li2CO3 વિઘટિત થાય છે. અન્ય આલ્કલી ધાતુ કાર્બોનેટ ઘણા ઊંચા તાપમાન સુધી સ્થિર રહે છે.
આલ્કલાઇન અર્થ ધાતુનો કયો હેલાઇડ મુખ્યત્વે સહસંયોજક છે? (s-બ્લોક, મધ્યમ)
- A. MgCl2
- B. CaCl2
- C. BeCl2
- D. BaCl2
જવાબ: C. Be2+ ખૂબ નાનો છે અને તેની વીજભાર ઘનતા ઊંચી છે. ફાજાન્સના નિયમો પ્રમાણે તે Cl- ને પ્રબળ રીતે ધ્રુવીભૂત કરે છે, તેથી BeCl2 સહસંયોજક છે (ઘન અવસ્થામાં બહુલક શૃંખલા). બાકીના આયનીય છે.
આમાંથી કયું હાઇડ્રોક્સાઇડ ઉભયગુણી છે? (s-બ્લોક, સરળ)
- A. Mg(OH)2
- B. Ca(OH)2
- C. Ba(OH)2
- D. Be(OH)2
જવાબ: D. Be(OH)2 એસિડ અને પ્રબળ બેઇઝ બંનેમાં ઓગળીને બેરિલેટ આયન આપે છે. Mg, Ca અને Ba ના હાઇડ્રોક્સાઇડ બેઝિક છે, અને સમૂહમાં નીચે જતાં બેઝિક પ્રબળતા વધે છે.
બોરોન ટ્રાયહેલાઇડ માટે લુઇસ એસિડ પ્રબળતાનો કયો ક્રમ સાચો છે? (p-બ્લોક, અઘરા)
- A. BF3 > BCl3 > BBr3
- B. BBr3 > BCl3 > BF3
- C. BCl3 > BF3 > BBr3
- D. BF3 = BCl3 = BBr3
જવાબ: B. ફક્ત વિદ્યુતઋણતા જોઈએ તો BF3 સૌથી પ્રબળ લાગે. પણ BF3 માં F નું ભરેલું 2p કક્ષક B ના ખાલી 2p કક્ષક સાથે સારી રીતે અધિવ્યાપન કરે છે (પાછળનું-બંધન), જેથી ઇલેક્ટ્રોન-ઊણપ ઘટે છે. આ અધિવ્યાપન સમૂહમાં નીચે જતાં નબળું પડે છે, તેથી BBr3 સૌથી પ્રબળ એસિડ છે.
સમૂહ 13 નું કયું તત્ત્વ +1 ઓક્સિડેશન અવસ્થામાં સૌથી સ્થિર છે? (p-બ્લોક, મધ્યમ)
- A. B
- B. Al
- C. Ga
- D. Tl
જવાબ: D. નિષ્ક્રિય જોડ અસર: તત્ત્વ જેટલું ભારે, તેટલા ns2 ઇલેક્ટ્રોન બંધનમાં ઓછો ભાગ લે છે. થેલિયમ Tl3+ કરતાં Tl+ તરીકે વધુ સ્થિર છે.
સમૂહ 14 ની ઓક્સિડેશન અવસ્થાઓ વિશે કયું વિધાન સાચું છે? (p-બ્લોક, મધ્યમ)
- A. Pb(IV), Pb(II) કરતાં વધુ સ્થિર છે
- B. Pb(II), Pb(IV) કરતાં વધુ સ્થિર છે
- C. Sn(II), Sn(IV) કરતાં વધુ સ્થિર છે
- D. બધાં સંયોજનોમાં C(II), C(IV) કરતાં વધુ સ્થિર છે
જવાબ: B. ફરી નિષ્ક્રિય જોડ અસર: સીસા માટે +2 અવસ્થા વધુ સ્થિર છે, તેથી PbO2 જેવાં Pb(IV) સંયોજનો ઓક્સિડેશનકર્તા છે. ટિન માટે +4 વધુ સ્થિર છે, તેથી Sn(II) રિડક્શનકર્તા છે.
આમાંથી કયું સંયોજન અસ્તિત્વમાં નથી? (p-બ્લોક, સરળ)
- A. PF5
- B. AsF5
- C. SbF5
- D. NF5
જવાબ: D. નાઇટ્રોજનના બીજા કોશમાં d કક્ષક નથી, તેથી તે અષ્ટકને વિસ્તારીને પાંચ બંધ બનાવી શકતો નથી. P, As અને Sb બનાવી શકે છે.
ફોસ્ફરસ એસિડ H3PO3 ની બેઝિકતા કેટલી છે? (p-બ્લોક, મધ્યમ)
- A. 1
- B. 2
- C. 3
- D. 4
જવાબ: B. H3PO3 માં એક P-H બંધ અને બે O-H સમૂહ છે. ફક્ત O-H સમૂહના હાઇડ્રોજન એસિડિક હોય છે, તેથી તે દ્વિબેઝિક છે. (H3PO2 એકબેઝિક; H3PO4 ત્રિબેઝિક.)
કયો હેલોજન પોતાનાં સંયોજનોમાં ધન ઓક્સિડેશન અવસ્થા દર્શાવતો નથી? (p-બ્લોક, સરળ)
- A. ફ્લોરિન
- B. ક્લોરિન
- C. બ્રોમિન
- D. આયોડિન
જવાબ: A. ફ્લોરિન સૌથી વધુ વિદ્યુતઋણ તત્ત્વ છે અને તેમાં d કક્ષક નથી, તેથી તે ફક્ત -1 (અને F2 માં 0) દર્શાવે છે. અન્ય ઓક્સાઇડ, ઓક્સોએસિડ અને આંતરહેલોજન સંયોજનોમાં ધન અવસ્થાઓ દર્શાવે છે.
ક્રોમિયમની ભૂમિ અવસ્થાની ઇલેક્ટ્રોનીય રચના કઈ છે? (d-બ્લોક, સરળ)
- A. [Ar] 3d4 4s2
- B. [Ar] 3d5 4s1
- C. [Ar] 3d6 4s0
- D. [Ar] 3d3 4s2
જવાબ: B. અર્ધપૂર્ણ d ઉપકોશ સાથે અર્ધપૂર્ણ s ઉપકોશ (3d5 4s1) 3d4 4s2 કરતાં વધુ સ્થિર છે, કારણ કે વિનિમય ઊર્જા હોય છે અને 3d-4s અંતર નાનું છે. તાંબાનું પણ તેવું જ 3d10 4s1 છે.
IUPAC વ્યાખ્યા પ્રમાણે આમાંથી કયું સંક્રમણ તત્ત્વ ગણાતું નથી? (d-બ્લોક, મધ્યમ)
- A. Fe
- B. Cu
- C. Ni
- D. Zn
જવાબ: D. IUPAC તત્ત્વને સંક્રમણ ગણે છે જ્યારે તેના પરમાણુ અથવા કોઈ સામાન્ય આયનમાં અપૂર્ણ d ઉપકોશ હોય. Zn (3d10 4s2) અને Zn2+ (3d10) બંને પૂર્ણ છે. Cu2+ 3d9 છે, તેથી Cu ગણાય છે.
કઈ 3d ધાતુનો M2+/M માટે પ્રમાણભૂત ઇલેક્ટ્રોડ પોટેન્શિયલ ધન છે? (d-બ્લોક, મધ્યમ)
- A. Fe
- B. Zn
- C. Cu
- D. Ni
જવાબ: C. તાંબાનું મૂલ્ય +0.34 V છે: પરમાણુકરણ એન્થાલ્પી ઊંચી છે અને Cu2+ ની જલીયકરણ એન્થાલ્પી તેની ભરપાઈ કરવા જેટલી મોટી નથી. તેથી Cu મંદ એસિડમાંથી હાઇડ્રોજન મુક્ત કરતું નથી.
Zr અને Hf ની પરમાણ્વીય ત્રિજ્યા લગભગ સરખી છે. તેનું કારણ: (d-બ્લોક, મધ્યમ)
- A. નિષ્ક્રિય જોડ અસર
- B. લેન્થેનાઇડ સંકોચન
- C. વિકર્ણ સંબંધ
- D. જાહ્ન-ટેલર વિકૃતિ
જવાબ: B. લેન્થેનાઇડમાં ભરાતા 4f ઇલેક્ટ્રોન નબળી રીતે આવરે છે, તેથી 5d શ્રેણી (Hf) અપેક્ષા કરતાં નાની બને છે અને 4d શ્રેણી (Zr) ના કદની નજીક પહોંચે છે.
કયું સંકીર્ણ ચોરસ સમતલીય અને પ્રતિચુંબકીય છે? (સવર્ગ સંયોજનો, અઘરા)
- A. [NiCl4]2-
- B. [Ni(CO)4]
- C. [Ni(CN)4]2-
- D. [Zn(NH3)4]2+
જવાબ: C. CN- પ્રબળ ક્ષેત્ર લિગેન્ડ છે, તેથી Ni2+ (d8) માં ઇલેક્ટ્રોન જોડીમાં બેસે છે અને એક ખાલી d કક્ષક dsp2 સંકરણમાં વપરાય છે: ચોરસ સમતલીય અને પ્રતિચુંબકીય. [NiCl4]2- ચતુષ્ફલકીય અને અનુચુંબકીય છે. [Ni(CO)4] ચતુષ્ફલકીય (Ni(0), d10) અને પ્રતિચુંબકીય છે. [Zn(NH3)4]2+ ચતુષ્ફલકીય છે.
નાઇટ્રોજનના આ ઓક્સાઇડમાંથી કયો તટસ્થ છે? (બંધન અને ઓક્સાઇડ, સરળ)
- A. N2O
- B. N2O3
- C. N2O5
- D. NO2
જવાબ: A. N2O (અને NO) તટસ્થ ઓક્સાઇડ છે: તે પાણી સાથે પ્રક્રિયા કરીને એસિડ અથવા બેઇઝ સાથે પ્રક્રિયા કરીને ક્ષાર આપતા નથી. N2O3, N2O5 અને NO2 એસિડિક છે.
આણ્વીય કક્ષક સિદ્ધાંત O2 વિશે સાચું અનુમાન કરે છે કે: (બંધન અને ઓક્સાઇડ, મધ્યમ)
- A. પ્રતિચુંબકીય, બંધ ક્રમાંક 2
- B. અનુચુંબકીય, બંધ ક્રમાંક 2
- C. અનુચુંબકીય, બંધ ક્રમાંક 3
- D. પ્રતિચુંબકીય, બંધ ક્રમાંક 3
જવાબ: B. O2 માં 12 સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન છે; છેલ્લા બે સમઊર્જા pi* કક્ષકમાં એકલા-એકલા બેસે છે, તેથી બે અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોન મળે છે (અનુચુંબકીય). બંધ ક્રમાંક = (8 - 4)/2 = 2. સાદી લુઇસ રચના ભૂલથી બધા ઇલેક્ટ્રોન જોડીમાં હોવાનું સૂચવે છે.
પાણીમાં સૌથી નબળો એસિડ કયો છે? (બંધન અને ઓક્સાઇડ, સરળ)
- A. HF
- B. HCl
- C. HBr
- D. HI
જવાબ: A. H-F બંધ ખૂબ મજબૂત છે અને F- હાઇડ્રોજન બંધથી મજબૂત રીતે બંધાયેલો હોય છે, તેથી HF સૌથી નબળો છે. એસિડ પ્રબળતા સમૂહમાં નીચે જતાં વધે છે: HF < HCl < HBr < HI, જે ફક્ત વિદ્યુતઋણતાના સૂચનથી ઊલટું છે.
કયા હેલોજન અણુની બંધ વિયોજન એન્થાલ્પી સૌથી વધુ છે? (બંધન અને ઓક્સાઇડ, અઘરા)
- A. F2
- B. Cl2
- C. Br2
- D. I2
જવાબ: B. ક્રમ Cl2 > Br2 > F2 > I2 છે. બે ખૂબ નાના F પરમાણુઓની એકાકી જોડ ટૂંકા F-F બંધની આરપાર પ્રબળ રીતે અપાકર્ષે છે, તેથી F2 અસામાન્ય રીતે નબળો છે.